MIRIAN FERNANDEZ ALBAITARIARI INKESTAREN LABURPENA.

Albaitariak sistema AAPC (Lauron implantatuta dagoena) lan egiten du, eta bermatzen du lauroko jantokia higiene tramite guztiak betetzen dituen.Berak egiten duena da: Eusko Jaurlaritzak derrigortzen du ikastola edo jantoki bakoitzak gutxienez inspekzio bat urtean edukitzea, baina Laurok beste bat aparte kontratu nahi duenez beste inspekzio bat egin nahi du segurtasuna guztiz bermatzeko eta atal honetan Mirianek lan egiten du. Lauroko jantokietan berrikusten duguna da dena egon behar den bezala egotea ez egotea aldaketa bat erez elikagaietan adibidez elikagai bat temperatura batean egotea eta urrengo astean bezte guztiz ezberdin batean egotea.Eusko Jaularitzako  inspekzioak enpresa guztiek bete behar dituzte ,baina gu guztiak baino gehiago egin behar ditugu eta bezte motatako ispekzioak egiten ditugu oso zehatzak direnak. , urte osoan zehar inspekzio neurriak berdinak hartu behar dira. Elikagaiak temperatura orekatua egon behar dira dembora osoan. Jatetxe bakoitzak beraiek hartzen duten janaria jantoki zentraletatik hasiera batetik elikagai guztiak astertuta egon behar dira eta zentru bakoitzak jantokiari ezkatu dezake menu bereziak egitea alergenoei.

alerta sanitarioak daudenean, baiana ahu gehiago administraziotatik eramaten du.Epidemia kasu bat ematen bada zentruari eskatzen zaio epidemia arriskua daukan elikagaia eta jarraian baztertu behar dela lehen bai lehen. alerta sanitarioak daudenean, baiana ahu gehiago administraziotatik eramaten du, guk momentu honetan ez ditugu eramaten traza kontrolak baina trazen kontrolak egitea ezkatzen zaie probedorei, beraiek dute kontrolatuta janari bakoitzak trazak badituen eta mesu bat bidaltzen diegu adibidez ilar tasak badituen elikagairen bat eta elikagai hori kentzeko. Honetaz aperte laborategiak daude ahu kontrolatzeko baina ahuek gauza ahuetan bakarrik dira adituak (laktosa, glutena). Sistema batzuk daude komprobatzeko alergenoak leku batera joaten badira jatera eta ezkatzen duten janaria beraientzat kaltegarria ez dela jakiteko aparato elektriko bat eramaten dute

Jon Uribarriri galdetegia

Berak dioenez elikagaien kontaminazioa bi taldetan banatzen da:

-          Biotikoa (mikrobiologikoak): bakteriek, birusek, onddoek etab. sortzen dituztenak.

-          Abiotikoak (kimikoa): pestizidek albaitariaren medikamentuen hondakinak etb. sortzen dituztenak.

Bere bizitzako eguneroko lanean, arautegiak agintzen dien bezela jakiak kontrolatzen ditu: elikadura establezimenduetako miaketa, alerten eta infekzio toxikoen agerraldien atentzioa eta analisik egiteko egiteko laginak hartzen ditu. Horretatik ondorio desberdinak ateratzen dituzte adibidez kontaminatzeko arrisku gehien dituzten elikagaiak animalietatik ateratako materiak normalean kontaminazio mikrobiologikoa pairatzen dutenak direla, udan kutsadura arazo gehien egoten diren urtaroa dela, tenperatura altuek mikrooganismoen hazkundea eta erreproduzioa hobetzen dutelako.

Jaki batek bakteria onak edo txarrak dituen jakiteko laborategiak dira bide bakarrak. Janaria kutsatuta badago jakiteko azterketak egiten zaizkio. Horrekin animalia kutsatuta edo gaixorik dagoela ikusten bada animalia suntsitu egiten da. Baina garbito badaiteke  82 gradutako  uretan sartzen dira edo lexiarekin garbitzen da. 

Elikagaien ekoizpen  prozeduren   bidez eta ``de la granja a la mesa´´ deituriko produkzio baten bidez kontrolatzen da. Horrela elikagai batek alimentu transgenikoa badu elikagaiaren etiketan agertu behar da derrigorrez.

Biltegietan kontaminazioa gutxitzeko (hiltegietan):

Kontaminazio mikrobiologikoarenganako kontrola hiketa bitartean praktika egoki batzuen bitartez, aurremortem eta postmortemarekiko ikerketa ofizialak hildako animali guztien aurrean gaixotasunen transmisioa saihesteko eta hondakinak aztertzeko plana( jakiak aztertzen dira albaitariaren botikeen hondakinak antzemateko eta suntsitzeko.

Alergikoentzako legeria berezi bat dago jaki guztiak ondo adierazita egon behar dira daukaten elementu guztiak aipatuz oso kantitate txikian agertzen badira ere.

    

     

Albaitariari inkesta.

Albaitariari inkesta.

Bere informazioa eta bere lana zertan datza: Mirian Fernandez deitzen naiz eta albaitaria naiz ,lan egiten du ``Laboratorios Física Galea ´´ izeneko enpresan, Bilbon dagoela, enpresa honetako lana aholkuntza integrala egitea da enpresa ezberdinetarako. Gehien lan egiten dugun lekua laborategia da, zehazki elikagaien higienerako aholkularia nahiz eta sistema AAPC (Lauron implantatuta dago)eta ISO sistemak(lauron implantatuko dela) bermatzeko igienea jantokian.

 Zenbat denbora daramazu laborategi horretan lan egiten? 1993 garren urtetik lan egiten nago (18 urte).

Beste laborategi batean lan egin duzu honetaz aparte? Bai, Andaluziako gobernurako lan egin dut (Cadizekoa nahiz),segurtazun zaian (hitegi baten eta landareak manipulatzen),

Lauroz aparte bezte leku batzuk eramaten dituzue? Bai, ere eramaten ditugu bezte zetru batzuk (ikastolak), beste jantoki zentral batzuk eta elikagai enpresak.

Ikastolan zenbat denbora daramazue? Lehenengo urtea etorri ginela 2007-2008 an izan zen (3-4 urte daramagu). Harremandu ginen ikastolarekin , Eusko Jaurlaritzak derrigortzen du ikastola edo jantoki bakoitzak gutxienez inspekzio bat urtean edukitzea, baina Laurok beste bat aparte kontratu zuen segurtasuna guztiz bermatzeko.Eusko Jaurlaritzak inspekzio hori eginda dagoela baieztatu behar du. Laurok janari arriskutsuetan segurtasuna izateko urtean behin beste  errebisio bat egiten du; janarien muestrak hartzen, analitikak egiten lehengaietan  ,erebai urean segurtasun kontrolak egiten Laurori aholkuak ematen diogu zer egin behar dutenari buruz eta gero errebizioan zer atera denaren arabera zentroari maia bat ematen diogu.

Berdina da zuek egiten duzuen izpekzioa Eusko Jaurlaritzen emanten dizunaren arabera? Inspekzio enpresa guztiek bete behar dituzte inspekzio batzuk baina gu guztiak baino gehiago egin behar dugu eta bezte motatako ispekzioak egiten ditugu oso zehatzak direnak.

Zehazki zer kontrolatzen duzu jantokian sartzerakoan? Horri batean ditut apuntatuta jarraitu behar ditudan pauta guztiak dena hondo egoteko, adibidez termometroa elikagaia batean jarri behar dut iha elikagai hori paperean jartzen duen tenperaturan dagoen.

Aldatzen dira hartzen dituzuen neurriak uda ala negua denean? Ez, urte osoan zehar inspekzio neurriak berdinak dira. Elikagaiak temperatura orekatua egon behar dira dembora osoan( jarraipen bat izan behar dute urte osoan zehar elikagaiak ez dezan tenperatura aldaketa handia izan). Normalean tenperatura erregulatzen da jantoki zentraletan gero banatuak izan ahal izateko. Ikastolan aldaketan nabarmen bat ikusi badugu bereala paper baten apuntatu behar dugu gero ikastola abisatua izateko. Ikastolan janari bakoitzerako neurri zehatzak daude zer kantitate bota behar zaion peper batean apuntatuta egon behar dira. Laurori imformatu behar zaio zer ikuskatu dugun produktu bakoitzean. Bi ur  kontrol egiten dira urtero.Bi egun pastasen direnean laurok emaitza guztiak izan behar ditu. Laurok probedore guztiei derrigortu die parametro zehatz batzuk jarraitzea . Hau guztia egiten da elikagaietan egon ahal diren  akatsak bilatzeko gero konponbide bat atera ahal izateko. Alergenoetas, eskatu diegu probedore guztiei parametro espezifiko batzuk jarraitzea elikagaietan ,ez ekartzeko ezer kaltegarria (adibidez ikasle batzuk fruitu lehorrei alegia diete eta horregatik laurok ez ditu ekartzen janarietan fruitu lehorrak).Laktosari alergenoak diren ikasleentzako adibidez jamoian eskatu zaie probedorei beste jamoi mota bat ekartzea. Lauron protokolo batzuk daude alergikoei buruz sinatuta daudenak jakiteko ikasle bakoitzak ze arazo dituen, informe mediko bat egon behar da jakiteko zer ezin zaion eman eta zergatik eta gauza txar bat emanez gero zer egin behar zaion ikasleari , alergia bat izan ahal da sintoma txiki batzuetatik, sintoma handietaraino eta harriskutzuetaraino , eta jakin behar da zer alergia gradu duten. Erebai higienea atal garrantzitzu bat hartzen du zeren alergenoa ez den pertsona ere sintoma batzuk izal ahal ditu ,adibidez; sukaldariak ez badira ezkuak garbitzen eta eskuetan zerbait txarra badute ba gero ikaslearen ahora sartzen da. Enbasadoetan harrizku handia dago zeren ikaslearekiko erratzen bagara gero kontzekuenzia larriak eduki ahahl ditu., lauron ikasle asko daude, pertsona batek  bi ordu eta erdi bitartean enbasatzen hari da janaria alergenoak diren berrogeita bost ikasleei eta bimila janari ematen diogu. Ez dira bakarrik alergiak ere intolerantziak dira glutenarekiko pertsona asko daude intolerantzia asko kontrolatu behar da bizitza guztirako baita.

 Zer esberdintazun dago alergia eta intolerantziaren artean? Alergia gaixotazun bat da errelazionatuta dagoela antigorputz  eta intolerantzia ez da erreakzio inmulogiko bat, beste motatako erreakzio bat da edozein motatako elikagaiagatik  eza duzulako (intolerantziako adibide bat esnean aurkitu ahal da zeren esneak zenbait azukre mota dauzka eta aiekiko ez bazaude ohituta ba intolerantzia bat sortzen zaizu).

 Lauroz aparte ikastola asko daude horrela zaintzen dutela alergenoak? Batzuetan jarraian janaria etxetik ekartzen dute eta ikastola handiak suposatzen dut baietz baina nik ez naiz egon ikastola handiago batetan , honetaz aparte, eta ikastola txikietan bai baina askoz ere erresagoa da arazo hauek  eramatea. Guk hiru menu mota ditugu: begetarianoa, zeliakoa (arrautzarekin eta esnearekin) eta bestea, beste edozein alergia motarekin. Urte bakoitza asterakoan kontaktuan egon behar gara erizaindegiarekin hia kasu gehiago baldin baduen eta baldin badu ze alergia nota da (urte honetan adibidez neska bat dugu antolerantzia asko dituena eta iha menu berezi bat egin zaio berarentzat, erebai diabetes problemak daude eta neurtu behar duzu zer ematen diozun ikasleari eta ezin zara pasatu, diabetesaren kasuan pasatzen baldin bagara insulina sartu behar zaio). Alergeno bakoitzari bere maian etiketa bat jarri diogu ekiditzeko beste gauza bat serbitzen diozula eta jarri  behar diogu zer turnotakoa da (hiru turno baidaude eta beztela nahaste bat da).

Ikastolei beraien menuak jantoki zentralak eramaten badiete, alergikoentzako

menuak eramaten dizkietete eginda edo beraiek prestatu behar dituzte? Bai, jantoki zertralentzako arazo bat da. baina beraien negozioa da eta guretzat zati garrantzitzu baiana txikia da ikastola .

Epidemia bat baldin badago zuek ere neurri zehatz batzuk hartzen dituzue ahal den neurrian geldiarazteko? Bai , alerta sanitarioak daudenean, baiana ahu gehiago administraziotatik eramaten du. Kasu ahu ematen bada zentruari eskatzen zaio epidemia arriskua daukan elikagaia eta jarraian baztertu behar da.

 Laborategira eramaten dituzunean ekikagaiak begiratzeko, zer erabiltzen duzue jakiteko ekikagai horrek trazak dadituen? Guk  momentu honetan ez ditugu eramaten traza kontrolak baina ahu ezkatzen zaie probedorei, beraiek dute kontrolatuta janari bakoitzak trazak badituen eta mesu bat bidaltzen diegu adibidez ilar tasak badituen elikagairen bat eta elikagai hori kentzeko. Honetaz aperte laborategiak daude ahu kontrolatzeko baina ahuek gauza ahuetan bakarrik dira adituak (laktosa, glutena… detektatzeko).

 Alergenoak direnak sistema portatilen bat dute beraiekin eramateko jakiteko jaten hari dena jan ahal duten?

Bai, sistema batzuk daude baina nik zehazki ez dakin zeintzuk diren, dakidana da oso azkarrak direla.

ZER DA ZELULA ELEKTROKIMIKOA?

Alkoholimetroek erabiltzen duten mekanismo bat da alkohola detektatzeko.

Alkoholimetroak fuel cell izeneko geruza batez dago osaturik eta geruza honetan etanol (etanolen formula kimikoa: CH3-CH2-OH)  izeneko alkohola aurkitzen da, baina etanola egoera normalean dago hau da, ez ditu  presio ez tenperatura altuak jaso. Geruzak  goiko eta beheko aldeak ditu. Goiko aldeak behekoak baino elektroi gehiago ditu beraz, erreakzio kimikoa gertatuko da zeinetan goiko aldeko elektroiak beheko aldera pasatuko dira karga neutroa bihurtzeko. Orduan etanolak alkoholik dagoen neurtuko du.

Lginak gas eran hartzen dira.

ALKOHOLIMETROA

bibliografia

http://water.epa.gov/drink/contaminants/index.cfm

http://www.unavarra.es/genmic/curso%20microbiologia%20general/13-deteccion%20de%20indicadores%20e%20indices.htm

Proiektu zientifikoa FLL-EUSKADI

proiektu zientifikoa TEKNOSKOPIOA

Komunikazio-saria irabazi genuen

NANOMATERIALEEN PREZIOA

http://lacomunidad.elpais.com/apuntes-cientificos-desde-el-mit/2008/2/22/-nanomateriales-hoy-y-del-manana-roberto-guzman-de

SENSOREA LOTAILUAN TENTSIOAK NEURTZEKO

http://arantxa.ii.uam.es/~ivan/02004-somi04-ligament.pdf

Teknoskopioa 2010-2011

LAUROBANG TEKNOSKOPIA TXAPELKETAN PARTE HARTZEN ARI DA BERE PROIEKTU ZIENTIFIKOAREKIN.

Gure lana hor ere jarraitu ahal duzue.
http://elhuyar-blogak.org/teknoskopioa2010/laurobang/

Nanoagarre kontrolatua

http://nanopatentsandinnovations.blogspot.com/2010/04/nanotechnology-enables-first-synthetic.html

Wednesday, April 14, 2010

Nanotechnology Enables First Synthetic Reversible Gecko Glue, Magnetism Turns Dry Micro-Nano Adhesive On and Off

The first synthetic reversible adhesive has been created by University of California scientists. The adhesive mechanism is a hierarchical system comprised of a micro-scale compliant surface containing nano-structures that allow it to mimic the adhesive qualities of a gecko’s foot.

The compliant surface is moved by applying a magnetic field either to engage the nano-structures with an adhering surface or to remove the nano-structures from the adhering surface, thus creating an on/off reversible adhesive mechanism say University of California, Santa Barbara Department of Mechanical Engineering Chair Professor Kimberly L. Turner and  co-inventor Michael T Northen in U.S. Patent 7,695,811,  

ZER DA NANOMEDIKUNTZA?

AGARREA ETA NANOTEKNOLOGIA

NANOGUNEtik NANOTEKNOLOGIAri buruzko erantzunak ekarri ditugu

ALex Bittner Autoantolaketa ("self assembly") taldearen liderrak gure galdereei emandako erantzunak:

Where and how is nanotechnology used today?

E.g. computer chip interconnects, < 100 nm wide copper-plated wires since 2009 (?)
E.g. computer chip transistors, < 50 nm wide doped silicon structures since ?
E.g. in paint (colored ceramic particles or white TiO2) since >50 years

- Which are the best materials for nanotechnology?

For these examples, metals and semiconductors and oxides (solids).
Generally, all materials we already know. On this primitive level, rather solids.
More advanced level: Nearly everything inside a living cell, which is the highest level of nanotech that we know (proteins, DNA, RNA, sugars, lipids in water)

- Is it possible to design new materials through nanotechnology? Which should be the charactersitic of the material?

E.g. gold is very noble, so chemically not reactive. Very small nanopieces of gold are good catalysts, so they are chemically quite reactive. Here the characteristics should be catalysis. For the examples above, high electrical conductivity (copper), and fast switching of currents (silicon), and durable colour (paint). For the cell, nature designed all.

- Related to their project, is it possible to design new materials for sport-shoes with the desired friction characteristics?

Surely yes. For most materoials, one will find they are more micro than nano, and they may not be stable. My trekking shoe's rubber peeled off after ten years, without damage to the rubber. The friction was still OK. This material, rubber, has been developed and improved for >50 years. Nanomaterials might take some while, too. A recent trend in research is nanostructures (pillars) for adhesion. Maybe good for shoes, too, but short-lived (yet).

- Is it true that nanomaterials could be dangerous for people or the environment?

Sure, asbestos is a natural nanomaterial that is very dangerous when inhaled. Its use is forbidden today.
An artificial material is Tobacco smoke. Spain has run a long-term experiment with millions of volunteers in bars, whose results we will see in the Onkologia.....
One of the worst is probably Diesel exhaust (soot nanoparticles).

- To what extent can change material's properties with size?

See the example with the gold. Another example is a metal such as iron. A powder that consists only of nanoballs of iron oxidises (gets rusty) so fast that it burns in air.

Astore-Nanogunerako irteera!!

Eta gutxigatik ez genuen Amaia lauron utzi!!!

Zientifikoarekin aurrera!

Gure proiektuan nanoteknologia kontzeptuak aplika ditzakegu.

ASTORE-NANOGUNE irteera prestatzen

Sartu hemen zuen galderak

NANOTEKNOLOGIAri buruzko galderak:

• Zer arlotan eta zein modutan  erabiltzen da gehien nonoteknologia?

• Zeintzuk materialetan erabili da dagoeneko nanoteknologia?

• Diseinatu daiteke material bat aurretik ezarritako ezaugarriak kontuan hartuta? Honela bada zeintzuk baldintza bete behar ditu nonoteknologian aplikatzeko?

• Gure kasuan diseinatu daiteke material bat agarrearen arabera?

• Entzunda daukagu kezka dagoela nano material batzuk osasunerako eta ingurunerako kaltegarriak izan ote daitezkela, egia al da?

• Baita ere kontuan hartu behar dugu materiales propieteak tamaniaren arabera aldatzen direla, beraz, ondo aztertu eta ezagutu behar ditugula hain eskala txikian kaltegarriak ez izateko. Baina zenbateraino  aldatu daiteke material batzuen propietateak?

ASTOREn egingo ditugun galderak:

• Zeintzuk ezaugarri izan behar dituzte zapatilek?

• Nola aukeratzen dituzue zapatilen materailak?

• Kirol ezbersinetan zapatilek suela ezberdinak dituzte, zertan oinarritzen zarete hori egiterakoan?

• Zergatik dira bereziak eku pilotarako zapatilak? Zergatik dute suela laranja?

• Plantila bat diseinatzerakoan, kontuan hartzen duzue balgo anatomikoa?

• Markelek esan digu, Arrasaten ez dagoela I+Sderik, azaldu ahal diguzue zapatila berri bat diseinatzeko prozesua?

marruskadura koefizientea neurtzeko

BIBLIOGRAFIA topatu behar da!!
http://www.utp.edu.co/php/revistas/ScientiaEtTechnica/docsFTP/172417357-362.pdf

Lotailu gurutzatuearen apurketa eskupilotan

Bideo honetan pilotariak higidura-norabidea aldatzean lotailua apurtzen duela beha daiteke.

PELOTARI PRO ASTORERENA

http://www.astore.es/images/producto/pelotari-pro/catalogo.pdf

Kautxozko suela agarre gehiago lortzeko.